Бакай-Ата: Уяң жүндүү койдун саны азайды

Мал чарбасынын негизги киреше булагы саналган меринос тукумундагы кой менен 35 жылын коротуп алышып жатып, өндүрүшкө киргизген. 

Азыркы учурда Бакай-Ата айылында уяң жүндүү койлор кыйла азайды себеби көбүнчө дыйканда уяң жүндүү эмес кыргыз койлорго өтүп кетишкен.

-Бакай-Ата айылынын айыл чарба депратаментинин башчысы Кемел Бокоевге суроо салдык.

-Кемел Бокоев  азыркы учурда уяң жүндүү койлордун саны эмне себептен азайды?

СССРдин убагында уяң жүндүү койду (малишь кой деп атап койчу) себеби бул койлор абдан жүндүү койлор болчу, негизи бул койлордун жүнү кымбат баа менен алынат. Эми себеби бул койлордун саны жоголушу, эмне себептен азайышын айта кетсем мындай уяң жүндүү койлор биринчиден өтө назик келишет экен, андан соң уяң жүндүү койлор төлдөгөн учурда коозусун жылаңач төлдөйт экен. Көбүнчө дыйкандар ушул жагынада карашат экен.

-А кыргыз кой менен уяң жүндүү койлордун эмне айрымасы бар?

Кыргыз койлор уяң жүндүү койлордон караганда бышык жана жандуу келишет, уяң жүндүү койлор кыргыз койлордон карганда төлдөгөн учурунда жүндүү төлдөшөт.

-СССРдин убагында Бакай-Ата (Ленинполь) районунда бул асыл кой тукумдун саны арбын беле?

Божомол эсеп менен алынган саны жүнү, жана төлү эти негизги киришесин түзүп берген. Башкасын айтпаганда ошол убактагы СССРдин убагында Бакай-Ата) Ленинполь районунун 7 чарбасы бар эле ар бир үйдө ушул тукумдагы койлордун саны 25-30 башка чейин жетип калган.  Бакай-Ата айылынын тургуну Дыйканбек Бердибеков суроо узатттык Айтсаңыз уяң жүндүү койлор эмнеси менен пайдалуу?

Негизи бул уяӊ жүндүү койлордон алынган эт багытындагы борук шишектер тирүүлөй 40 килограммга чейин эт берет, жана 5-6 килограммга чейин жүн берет азыркы убакта 1 килограмм жүндүн баасы 40-50 сомго чейин алат.

СССРдин убагында Бакай-Ата (Ленинполь) райондо канча башка чейин уяң жүндүү койлор бар эле?

Менин билишимче 200-ге жакын уяң жүндүү койлор бар эле. Жана жылууланган кашар-сарайлар салынып, уяӊ жүндүү койлор багылган кокту-колоттордогу кашарларга чейин электр жарыгы жеткен. Колду караган асыл тукум койлор кадик тажрыйбалуу малчыларга ишенилип тапшырылып, аларга бардык жактан шарттар түзүлүп, ар жүзүнөн биздин райондун шартында 140-150-дөн козу, ар бир баштан 4 кг. жүн өндүрүлүп турган. Уяӊ жүндүү койлордон алынган эт багытындагы борук шишектер тирүүлөй 40 кг салмакта этке төгүлүп, ушул тукумдагы койлор экономикалык жактан пайдалуу кирешелүү болгон.

Малчылардын уяӊ жүндүү кыргыз ак койлорун мындан кийин даагы өндүрүшкө көбөйтүү каралып жаткан чагы бирок мындан нары. Андан отуз жыл өтүп-өтпөй СССРдин ыдырашы менен эти, жүнү, төлү менен көп кирише берген уяӊ жүн багытындагы койлор союлуп жок болууга дуушарланган. Ушул тукумдагы койлорду колхоз-совхоздор таркаар алдында, чарбалардагы баш аламандык алардын массалык жол менен тукум курут кылынып кеткен, ушу тапта андан алынып жаткан жүндүн баасы эле 50 сомго чыкты.

Даярдаган: Тимур Молдогазиев

Сынак үчүн: Үсөн Сү.