Ташкентте Борбордук Азиянын аял-журналисттери коопсуз жана инклюзивдүү медианын келечеги үчүн биригишти

2026-жылдын 14–15-сентябрында Ташкентте Борбордук Азиянын аял-медиа адистеринин II эл аралык конференциясы өттү. Ага аймактын беш өлкөсүнөн 100гө жакын журналист, редактор, медиаменеджер, санариптик контент жаратуучу жана эксперт катышты. Алар аялдардын лидерлиги, санариптик коопсуздук, укуктук коргоо жана көз карандысыз редакциялардын туруктуулугу жөнүндө сүйлөштү.
Конференциянын урааны: «Аймактык ынтымак, санариптик коопсуздук жана журналистиканын инклюзивдүү келечеги». Уюштуруучу – Өзбекстан Республикасынын Заманбап журналистиканы өнүктүрүү борбору (MJDC), демилгечи – Тажикстандын Аял-журналисттердин улуттук коалициясы. Иш-чарага Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан, Түркмөнстан жана Өзбекстандын медиа коомчулугунун өкүлдөрү катышты.
Эки күндүк иштин негизги жыйынтыгында – гендерге сезгич журналистика боюнча Бирдиктүү аймактык колдонмонун финалдык бекитилиши жана кол коюлушу, ошондой эле Борбордук Азиядагы биринчи аял-медиа сыйлыгынын (Women Media Awards Central Asia) концепциясынын презентациясы болду.

Аймактык ынтымак – өнүгүүнүн негизи
Конференцияны ачып жатып, уюштуруучулар жана ардактуу коноктор Борбордук Азиянын журналисттеринин кесиптик кызматташтыгынын, ЖМКда гендерге сезгич мамилелерди илгерилетүүнүн жана аял-медиа адистери үчүн коопсуз чөйрөнү түзүүнүн маанилүүлүгүн белгилешти.
Катышуучуларга куттуктоо сөздөрүн Өзбекстандын Заманбап журналистиканы өнүктүрүү борборунун директору Саида Сулайманова, Тажикстандын Аял-журналисттердин улуттук коалициясынын төрайымы Гүлнора Амиршоева, Өзбекстан президентинин администрациясынын алдындагы ЖМК үчүн контент даярдоо борборунун директору Кобулжон Ахмедов, ЮНЕСКОнун Өзбекстандагы өкүлчүлүгүнүн башчысы Сара Ношади, ОБСЕнин Өзбекстандагы долбоорлор координатору, элчи Антти Карттунен, Европа Биримдигинин Өзбекстандагы элчиси Тойво Клаар жана Швейцария элчилигинин дипломатиялык маселелер боюнча жетекчиси Ив Морат айтышты.
Алар заманбап чакырыктарды жалгыз жеңүү мүмкүн эмес экенин белгилешти. Кесиптик укуктарды коргоо, журналисттердин коопсуздугун жогорулатуу жана көз карандысыз медианы өнүктүрүү үчүн аймактык кызматташтык, тажрыйба алмашуу жана өз ара колдоо торлору керек.

Аялдардын лидерлиги жана «айнек шып»
Биринчи пленардык сессия Борбордук Азиянын медиа чөйрөсүндөгү аялдардын лидерлигине арналды. Катышуучулар парадоксалдуу жагдайды талкуулашты: аялдар редакциялардын кызматкерлеринин олуттуу бөлүгүн түзөт, бирок жетекчилик кызматтарды жана топ-менеджментти дагы эле көбүнчө эркектер ээлейт.
Модератор Кыргызстандан Кайыргүл Урумканова болду. Эксперттер «айнек шыптын» себептерин, гендердик стереотиптерди, кесиптик жана үй-бүлөлүк милдеттердин кош жүгүн, ошондой эле аялдардын өз жетишкендиктерин ачык айтууга жана жетекчиликке талап коюуга тоскоол болгон «самозванец синдромун» талкуулашты.
Өз байкоолору жана кесиптик окуялары менен Өзбекстандан Сала Назаренко менен Лола Исламова, Тажикстандан Ольга Тутубалина, Түркмөнстандан Энеджан Вельмырадова, Өзбекстандан Жахонгир Азимов, Кыргызстандан Махинур Ниязова жана Казакстандан Марина Низовкина бөлүшүштү.
Катышуучулар бардык тоскоолдуктарды кесиптик биригүү, насаатчылык, өз ара колдоо жана аялдардын өз компетенциялары менен лидердик амбицияларын ачык айтууга даярдыгы жардам берет деген жыйынтыкка келишти.

Борбордук Азиянын журналисттери үчүн бирдиктүү колдонмо
Конференциянын борбордук окуяларынын бири гендерге сезгич журналистика боюнча Бирдиктүү аймактык колдонмону тактоо боюнча стратегиялык сессия болду.
Талкуунун жыйынтыгында документ акыркы жолу бекитилип, расмий түрдө кол коюлду. Ага редакция жетекчилери жана Борбордук Азиянын Аял-журналисттер коалициясынын Башкаруу кеңешинин мүчөлөрү кошулду. Церемонияга Өзбекстандын Заманбап журналистиканы өнүктүрүү борборунун директору Саида Сулайманова жана Тажикстандын Аял-журналисттердин улуттук коалициясынын төрайымы Гүлнора Амиршоева катышты.
Колдонмо аймактын журналисттери жана редакциялары үчүн практикалык багыт берүүчү болуп калат. Ал гендердик стереотиптерден, дискриминациялык лексикадан, жабыркагандарды айыптоодон жана зордук-зомбулук учурларын туура эмес чагылдыруудан качууга жардам берет, ошондой эле бирдиктүү кесиптик жана этикалык стандарттарды киргизүүгө өбөлгө түзөт.

Медиадагы аялдар үчүн жаңы аймактык сыйлык
Ташкентте ошондой эле Борбордук Азиядагы биринчи аял-медиа сыйлыгынын (Women Media Awards Central Asia) концепциясы сунушталды. Ал аял-медиа адистеринин жетишкендиктерин таануу, сапаттуу жана гендерге сезгич журналистиканы илгерилетүү жана Борбордук Азиянын медиа чөйрөсүндө аялдардын лидерлигин колдоо үчүн түзүлөт.
Сыйлык кесиптик таануунун формасы гана эмес, ийгиликтүү практикаларды, жаңы ысымдарды жана көз карандысыз, жоопкерчиликтүү медианы өнүктүрүүгө салым кошкон долбоорлорду аныктоочу аймактык аянтча болууга тийиш.

Жалпы чакырыктар жалпы чечимдерди талап кылат
II Борбордук Азиялык эл аралык конференция аймактын беш өлкөсүнүн журналисттери окшош көйгөйлөргө туш болорун көрсөттү: гендердик стереотиптер, кесиптик өсүү мүмкүнчүлүктөрүнүн чектелиши, санариптик жана юридикалык басым, редакциялардын экономикалык туруксуздугу жана эмоционалдык күйүү.
Ошол эле учурда Ташкенттеги жолугушуу медиа коомчулуктун көйгөйлөрдү талкуулоодон конкреттүү биргелешкен аракеттерге өтүүгө даярдыгын көрсөттү. Бирдиктүү аймактык колдонмого кол коюу, жаңы кесиптик сыйлыкты түзүү, практикалык куралдарды алмашуу жана чек ара аркылуу байланыштарды чыңдоо – коопсуз, туруктуу жана инклюзивдүү журналистикага карай маанилүү кадамдар.
Конференциянын башкы жыйынтыгын мындайча айтууга болот: аймактык ынтымак – бул жөн гана кесиптик талкуунун темасы эмес, Борбордук Азиянын медиасында аялдардын үнүн коргоо, өнүктүрүү жана күчөтүүнүн чыныгы куралы.
Конференция Өзбекстан президентинин администрациясынын алдындагы ЖМК үчүн контент өндүрүү борборунун, Улуттук массалык маалымат каражаттарын өнүктүрүү жана колдоо коомдук фондусунун колдоосу менен өттү. Ошондой эле Европа Биримдигинин Өзбекстандагы, Казакстандагы жана Тажикстандагы делегациялары, ОБСЕнин Өзбекстандагы долбоорлор координатору, Душанбедеги жана Бишкектеги ОБСЕнин программалык офистери, ЮНЕСКОнун Өзбекстандагы жана Казакстандагы өкүлчүлүктөрү, Швейцария элчилиги, Кыргызстандын Креативдүү индустриялар паркы, Өзбекстандын «Artel» АКсы жана Казакстандын Каспий банкы катышып, колдоо көрсөтүштү.