Бишкекте Борбор Азиядагы ЖМКлардын келечеги, жасалма интеллект жана журналисттердин коопсуздугу талкууланды

9–10-октябрда Бишкек шаарында ОБСЕнин Борбор Азиядагы ЖМКлар боюнча конференциясы – 2026 өттү. Быйылкы конференция «Жалпы реалдуулукту калыптандыруу: санариптик доордо маалыматтын бүтүндүгү, медиа этикасы жана ишеним» темасына арналды.

Эки күндүк иш-чаранын жүрүшүндө Борбор Азия өлкөлөрүнүн жана Монголиянын медиа өкүлдөрү, мамлекеттик органдардын, жарандык коомдун жана эксперттик чөйрөнүн өкүлдөрү заманбап маалымат мейкиндигиндеги негизги чакырыктарды талкуулашты.

Медиага болгон ишеним жана өзүн-өзү жөнгө салуу
Конференциянын биринчи сессиясында коомчулуктун маалымат каражаттарына болгон ишенимин сактоо, журналисттик этика жана медианын өзүн-өзү жөнгө салуу механизмдери талкууланды.
Катышуучулар Борбор Азияда жана Монголияда ЖМКларды өзүн-өзү жөнгө салуунун ар кандай тажрыйбаларына токтолуп, көз карандысыз басма сөз кеңештерин жана башка механизмдерди өнүктүрүү мүмкүнчүлүктөрүн карашты. Ошондой эле санариптик платформалардын, жасалма интеллекттин жана аудиториянын маалыматты керектөө адаттарынын өзгөрүшү журналистикага кандай таасир берип жатканы талкууланды.

Жасалма интеллект доорундагы медиа эркиндиги
Өзүнчө сессия ири технологиялык платформалар жана жасалма интеллект кеңири колдонулуп жаткан шартта медиа эркиндигин коргоого арналды.
Катышуучулар сапаттуу журналистиканын интернеттеги көрүнүктүүлүгүн жогорулатуу, коомдук маанидеги маалыматтын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу жана санариптик доордо медиа эркиндигин коргоо боюнча конкреттүү кадамдарды талкуулашты.

Журналисттердин санариптик коопсуздугу
Конференциянын маанилүү багыттарынын бири журналисттердин санариптик коопсуздугу болду.
Практикалык семинарда коопсуз байланыш каражаттары, маалыматтарды жана купуя булактарды коргоо, киберкоркунучтардын алдын алуу жана аларга жооп кайтаруу маселелери каралды. Катышуучулар журналисттик ишмердикте кездешүүчү реалдуу санариптик тобокелдиктерге негизделген кырдаалдарды талкуулашты.
Аял журналисттер туш болгон коркунучтарга өзгөчө көңүл бурулду
Конференциянын экинчи күнүндө журналисттердин коопсуздугу гендердик аспектилерди эске алуу менен өзүнчө талкууланды.
Айрыкча аял журналисттерге карата интернеттеги куугунтуктоонун жана зомбулуктун таасирине көңүл бурулду. Катышуучулар журналисттерди коргоонун институционалдык жана практикалык механизмдерин, алдын алуу чараларын, жардам көрсөтүү системаларын, ошондой эле коопсуз иш чөйрөсүн түзүүдө мамлекеттик органдардын, медианын жана жарандык коомдун ролун талкуулашты.

Журналистика кандай өзгөрүшү керек?
Журналисттик билим берүү жана кесиптик стандарттар да конференциянын негизги темаларынын бири болду.
Эксперттер маалыматты текшерүү, этикалык чечим кабыл алуу, аудитория менен иштөө, жаңы технологияларды жоопкерчиликтүү пайдалануу жана университеттер менен редакциялардын кызматташтыгын күчөтүү маселелерин карашты. Ошондой эле журналисттерди даярдоочу окуу программаларын медиадагы технологиялык өзгөрүүлөргө ылайыкташтыруунун мааниси белгиленди.

Редакциялар үчүн ИИ колдонуу эрежелери
Конференциянын жыйынтыктоочу темаларынын бири жасалма интеллектти редакцияларда колдонуу саясаты болду.
Практикалык сессияда журналистикада ИИди пайдалануу боюнча редакциялык эрежелерди иштеп чыгуу, эл аралык жүрүм-турум кодекстеринин мисалдары жана Борбор Азиядагы жоопкерчиликтүү мамилелер талкууланды. Негизги принциптер катары ачык-айкындуулук, жоопкерчилик жана журналисттик стандарттарды сактоо белгиленди.
Конференциядагы талкуулар санариптик технологиялар журналистиканы тез өзгөртүп жаткан шартта ишенимдүү маалымат, кесиптик этика, журналисттердин коопсуздугу жана жоопкерчиликтүү журналистика мурдагыдан да маанилүү болуп жатканын көрсөттү.