1.Эмне үчүн балага акча топтоону үйрөтүү маанилүү?
Бала үй-бүлөдөгү бюджет жөнүндө акча кайдан келет, кантип келет билгени маанилүү. Ошондой эле ал акчаны коротконду гана билбестен чогултканга үйрөнгөнү жакшы. Жаш кезинен балага акчаны максатуу пайдалануунун зарылдыгын түшүндүрүп алсаңыз бала чоңойгондо дагы аны туура жолдо жумшай алат. Акчаны күнүмдүк майда барат (чипсы, балмуздак, газдалган суусундук) сыяктуу нерселерге коротуунун ордуна өзү каалап жаткан нерсеге акча чогултуп жетип алса болот экенин түшүндүрүңүз. Ал кыялындагы нерсени сүрөткө тартып көрүнүктүү жерге илип коюусун өтүнүңүз. Сүрөттүн астына ал канча турарын жазып койсоңуз дагы болот. Эгер балаңыз кыялданып жаткан нерсе кымбат болсо, сиздер дагы жардам бере турганыңарды айтып ал канча бир бөлүгүн гана чогултушу керек экенин айтыңыз. Мындай жол менен кыялын орундаткан бала анын баасын гана сезбестен акча кайдан келерин дагы жакшы түшүнүп, аны максаттуу колдонууга көнөт. Акча чогултуп кыялданып жаткан нерсеге жетсе болот.
2. Аны кантип ишке ашырса болот?
Алгач балаңыз менен кеңешип алыңыз. Ал эмне каалайт, эмнени алгысы келип жатат. Аны менен бирге план түзүп, эсептесеңиз болот кыялына жетүү үчүн канча убакыт акча топтоо зарыл экенин. Эми акчаны топтоочу идишти камдаңыз. Ал ар кандай болсо болот. Балаңыз жактырган оюнчуктун сыпатында же акча көрүнүп тургандай тунук болсо дагы жакшы. Акча кутусу баланы сабырдуулукка, эсепке жана эңсеген максаты жөнүндө унутпоого үйрөтөт. Эгер бала чыдамдуулук менен акча топтоп жатса, ага жардам бериңиз.
3.Канча жашында акча чогултууну үйрөтүп баштоо баштоо керек?
Акча топтоого көндүрүү 3 жашка чейинки балдарга анча деле олуттуу болбошу мүмкүн. Алар акчанын зарылдыгын түшүнбөйт, аны тыйындарды түшүрүү процесси гана кызыктырат. Бул учурда тыйындар ар кайсы жерде баш аламан жатпоосу үчүн бир жерге салуу керектигин үйрөтсө болот. Ал эми беш жашка жакын балдар акча чогултуп каалаган нерсесине жеткенине кубанышат. Адистер кичирээк балдардын акча чогултуусу бир айдан ашпоосу керектигин айтышат. Себеби, андан узакка созула турган болсо, алардын кызыгы тарап кетет деп эсептешет. Акча топтоо көндүмүн өздөштүрүп, калыптандырчу курак болуп 7-9 жаш эсептелинет. Бул учурда балдар өз аракеттери жөнүндө отчет бере алышат.
4.Балаңыздын чечимин сыйлаңыз...
Адатта балага белгилүү өлчөмдөгү сумма алардын туулган күнү же майрамдарда чоң ата, чоң эне, ата-апа жана ошондой эле туугандары тарабынан берилет. Бул учурда ар бир ата- эне аны максатсыз коротуп салуусун каалабай пайдалуу жакка сарптаса деп ойлошот эмеспи. Мисалы, мектепке керектүү бумдар, өзүнүн жеке керектөөсүнө. Бирок, муну балага туура түшүндүрүү маанилүү. Элестетип көрүңүз, сиз айлык алганда өзүңүз каалаган бир нерсени алайын деп жатсаңыз, «Жок! Аны буга сарпташ керек» деп көрсөтмө берип жатышканын. Балаңызга дагы бул нерсе катуу тийиши мүмкүн. Андыктан, аны менен бирге кеңешип оюн сөзсүз эске алыңыз. Ошондой эле чогултуп жаткан акчасына дагы эмне алат өзү чечсе жакшы. Албетте, сиз дагы сөзсүз түрдө багыт бересиз ошол эле учурда анын көнүлүн эске алган маанилүү.
5.Баланы чыдамкайлуулукка жана күтө билгенге үйрөтүү зарыл
Баланы чыдамкайлуулукка жана күтө билгенге үйрөтүү эң зарыл көндүмдөрдүн бири. Ал эмне кааласа аны орундатууга шашпастан убагы келгенде алуу керектигин учурдагы бюджет жол бербей жатса, аны дагы түшүндүрүүдөн тартынбаңыз. Керектүү же каалаган нерселердин бардыгын дароо сатып алууга акча каражаты дайыма эле жетишпейт жана бала муну түшүнүшү керек. Сиз балдарыңызга анча шашылыш эмес болгон нерсени кийинчерээк сатып алууга боло турганын түшүндүрө аласыз. Эңсеген нерсе тез эле колдо болуп калганга караганда ага күтүп отуруп жеткенде баркы жогору болот.
6. Баланын акча менен болгон мамилесинде ата-энелер эмне кылбашы керек?
Балдарга эч качан кысым жасоого болбойт. Сиз кеңеш берсеңиз болот, бирок буйрук бербешиңиз керек. Катуу көзөмөл эртеби, кечпи балдардын акчага олуттуу карашына, өзүнө ишенүүнү жоготуп, жашырып жана уурдоосуна алып келет. Ошондой эле акча тартип жазасы менен байланышпоого тийиш. Айрым ата-энелер акчаны жакшы баа, үйдөгү милдеттерди убагында жана жакшы аткаргандыгы үчүн сыйлык катары колдонушат. Мындай учурда балдар акча үчүн гана жакшы болууга умтулуп калуусу ыктымал.
Ата-эне баланы күндөлүк акчаларын үнөмдүү пайдаланып жаткан сайын мактап турууга тийиш. Бала туура кылып жатканын, кайсы нерсени мындан да жакшы кыла аларын билиши керек. Эгерде бала ката кетирсе, күнүмдүк акчанын суммасын кайрадан кароонун кереги жок, акчасы бир нерсеге жетпей калат. Андан көрө, ал өзүнүн катасынын үстүндө иштегенине мүмкүнчүлүк түзүү керек.
Балдарга дайыма эле кетирилген каталар тууралуу эскерте берүүнүн кереги жок. Ал эми үй-бүлөнүн финансылык абалы менен тааныштыруу зарыл.
Загрузка ...