Насыя алып жатып,келишимди окубастан кол койгон адамдарды көрүп каласызбы? Же өзүңүз ушундай кыласызбы? Төмөндө кардарлар банк менен келишим түзүүдө кандай каталарды кетирээрин окуп, сапаттуу келишим түзүү жолдорун өздөштүрө аласыз. Адистин кеңешине кулак салыңыз
Банк менен келишимди сапаттуу түзүү жолдорун юрист Мирлан Мамытов айтып берди.
1. Насыя алууда анын пайызына маани бериңиз.
Келишим түзүүдө – насыя алаарда абдан терең ойлонуу керек. Экинчиден, эсепке тактык керек. Банк өз кардарларына пайыздык негизде насыя берет. Ошондуктан, кардарлар пайыздарды дагы эсептеп алышы абзел. Банктарда пайыз – жылдык болуп эсептелет. Бирок, бир жылдык пайыз кайра 12 айга бөлүнөт. Насыя алууда анын пайызы бирден бир роль ойноочу негизги факторлордун бири.
2. Банктын кызматы үчүн комиссиялары кандай көлөмдө экенине кызыгыңыз.
Банк өз кызматтары үчүн комиссия алат. Мисалы, акча алып жатканда, ишти карап жаткандагы комиссиялар болот. Сиз насыя алып жатып, банктын кызматы үчүн комиссиялары кандай экенине кызыгыңыз.
Мындан тышкары, төлөө графиги жана төлөөнүн мөөнөтүн жылдырууну суранганда кредиттик комитет чечим кабыл алат. Ошонун бардыгында т.а арыз жазып кардар кайрылганда банкка ал ишти карагандыгы үчүн анын кызмат акысын төлөйт. Акынын суммасы анча чоң болбосо дагы, кээ бир учурда кардар менен банк ортосунда түшүнбөстүк жаралышы ыктымал. Мындан улам, келишим тузүп жатып, кардар катары өзүңүздүн укуктарыңызды жана милдеттериңизди толук билиңиз.
3. Насыя алаардан мурда эң аз документ талап кылган банкты тандаңыз
Улуттук банктын “насыя тобокелдиктерин башкаруунун минималдуу талаптары” деген жобосу бар. Анын негизинде ар бир банктын өзүнө тийиштүү талаптары болот. Ошого жараша насыя берээрде банк кандай документтерди кардардан чогулта тургандыгы тууралуу чечим кабыл алат. Кардар дагы, насыя алаардан мурда эң аз документ талап кылган банкты тандаганы дурус. Анткени, банк талап кылган документти чогултуу убакытты жана акчаны талап кылат.
4. Тез кызмат көрсөткөн банкты тандаңыз.
Банк кардарга кандай кызмат көрсөтөт, бул нерсе андан кийинки маанилүү этаптардын бири. Анткени, сиздин убактыңыз кымбат экенин банк дагы эске алышы керек. Документ тапшырган күндөн тартып канча убакытта сиздин арызыңызды карайт? Канча күндө насыя ала алаарыңызды айтып, түшүндүрүп берүүсү кажет. Ошондуктан, тез кызмат көрсөткөн банкты тандаңыз.
5. Кардар катары төмөнкү каталарды кетирбеңиз.
Жогоруда биз айткан 4 маанилүү этапка кардарлардын көпчүлүгү эч маани бербейт. Ошондой эле насыя алуудагы келишимди окубаган кардарлар көп. Бүгүнкү күндө насыя алып, колуна акча тийип жатканына сүйүнүп, кагаз иштерине, келишимге маани бербеген жарандап көп. Келишим бир типте болот. Ал Улуттук Банктын талабына ылайык, 14-шрифте жазылат. Ошондой эле кардар келишимдин ар бир бетине кол коюш керек. Келишимди кардар өзү толук окуп чыгышы керек. Андагы ар бир пунктка макул болгондо гана кол коюш керек.
6. Келишимди маани берип окуңуз.
Келишимди алып кетип окууга бир күн берилет. Бирок, ар бир банктын өзүнүн шартына жараша бир күндөн да көп болушу мүмкүн. Кардар келишимди алып, үйдөн өзү окуп же адвокаттарга көрсөтсө болот. Тактап айтканда, насыялык келишим – жашыруун документ болуп саналбайт. Мындан улам, юристтин консультациясын ала алат.
7. Келишимди өзүңүз жакшы билген тилде түздүрүңүз.
Ооба, биздеги банктардын басымдуу бөлүгү иш кагаздарын орус тилинде жүргүзөт. Анткени, орус тили конституцияга ылайык официалдуу тил болуп саналат. Ошондуктан, банк дагы орус тилинде иш кагаздарын жүргүзө алат. Ал эми кыргыз тили мамлекеттик тил. Буга ылайык, ар бир кардар келишимди кыргыз тилинде түздүрүүгө укуктуу. Насыя келишими бул банк менен кардар ортосундагы документ болгондуктан, экөө кайсы тилде түзөбүз десе, ошол тилде келишимди түзсө болот.
8. Өзүңүзгө тийиштүү маалыматтарды жашырып, бурмалабаңыз.
Ар бир адам насыя келишимине кол коюп жатканда, өз жоопкерчилиги менен кол коет. Кардар өзү берген маалыматтардын тактыгына өзү жооп берет. Ошондой эле, сөзсүз түрдө банк тарабынан кардардын паспорттогу маалыматтарды келишимге кошо жазылат. Эгер, кардар бумаланган маалымат берген болсо деле , насыя келишимин жокко чыгарууга негиз жок болуп саналат. Себеби, кайсы киши менен келишим түзүлсө ошол киши менен келишим ишин уланта берет. Эгер иш сотко өткөн учурда деле, жалган маалымат берген кардар уттурат. Анткени, насыя келишими түзүлүп жатканда, кардар акча алмайынча ал күчүнө кирбейт. Кардар качан насыяны колуна алган соң, келишим күчүнө кирет. Бул пункт дагы келишимде жазылат.
Насыя алууну пландагандар үчүн кеп-кеңеш
