Токтогул шаары: Кенже жаратылыштын бермети, энергетиканын борбору жана тарыхый мекен

Токтогул шаары (мурдагы Аксы же мурдагы Токтогул кыштагы/шаарчасы) — Кыргызстандын түштүгүндөгү Жалал-Абад облусунун Токтогул районунун административдик борбору. Ажайып кооз табияты, улуу тарыхы жана өлкөнүн экономикасындагы маанилүү стратегиялык орду менен өзгөчөлөнөт.

Шаар кооз Токтогул (Нарын) ойдуңунда, бийик тоолордун арасында жайгашкан. Аймакты курчап турган бийик зоолор, жашыл арча токойлору жана мөңгүлөрдөн башталган агын суулар бул жердин абасын өзгөчө таза жана жагымдуу кылат. Токтогулда жайы жылуу, ал эми кышы мелүүн суук. Аймактан Кыргызстандын башкы суу артерияларынын бири — Нарын дарыясы агып өтөт. Токтогул району демекчи, Борбор Азиядагы эң ири гидроэнергетикалык түйүндөрдүн бири дал ушул жерде жайгашкан:

Токтогул суу сактагычы — республикадагы эң чоң жасалма көл (монументалдык суу сактагыч). Ал энергетикалык гана эмес, регионалдык суу чарбасында да чоң мааниге ээ. Токтогул ГЭСи — Кыргызстандын энергетикалык коопсуздугун камсыз кылган, борбордук каскаддын эң ири электр энергиясын өндүрүүчү станциясы.
Шаар жана район Кыргыз элинин улуу акыны, комузчусу жана ойчулу Токтогул Сатылгановдун ысымы менен аталган. Акындын туулуп-өскөн жери ушул топурак болгондуктан, анын руханий мурасы, маданий эстеликтери жана чыгармачылыгы жергиликтүүлөр үчүн сыймык болуп саналат. Совет маалында шаарча энергетиктердин курулушу менен катар тездик менен өнүгүп, кийинчерээк райондук борбор макамын алган.
Негизинен айыл чарбасы (мал чарбачылыгы, дыйканчылык), багбанчылык жана энергетика тармагына таянат. Токтогул суу сактагычынын жээктери жана тоолуу пейзаждар ички туризмди өнүктүрүүгө зор потенциал түзөт. Балык уулоо, тоого чыгуу жана экотуризм багытындагы саякатчылар бул жакка көп келишет.

Токтогул суу сактагычы курулуп жатканда, эски Токтогул кыштагы (Жаны-Джол аймагы) суу астында калып, калк жаңы бийиктиктерге көчүрүлгөн. Токтогул району өзүнүн даамдуу, экологиялык таза табигый балдары жана тоо жемиштери менен бүт өлкөгө белгилүү.